હોમ ઈતિહાસ વેબસાઈટ લોંન્ચીંગ ફોટો સંપર્ક   Link Partner
 
 
ચમત્કારના અંશો
વિનાશક ભૂકંપ પછીની ઘટનાઓ
શત્રુંજય પંચપરમેષ્ઠિ પ્રસાદ
તીર્થની ઉપલબ્ધ સગવડો
અતીતની આરસી
ગેડી ગામથી આગમન
યાદગાર પ્રસંગો
બોર્ડિંગ અને વિદ્યાલય
પ્રીતિ જગાડે ભક્તિ
રૂટો અને અંતર
અન્ય ઉપયોગી માહિતી
આવનારા મંજલ અવસરો
પુજય કલાપ્રભ સુરીજીનો સંદેશ
ફોટો ગેલેરી
સમર્પિત ટ્રસ્ટ મંડળ

અતીતની આરસી

શ્રી કટારીયાજી મહાતીર્થનો ભવ્ય ભૂતકાળ


તીર્થમાં ભ્રમણ કરે તેનું ભવભ્રમણ ઘટી જાય છે. વર્તમાનના હીલ સ્ટેશનો ડુબાળનારા છે. જ્યારે નાનું એવું પણ જૈન તીર્થ ભવસાગરથી તારનારું છે. ઉચ્ચભાવના, એકાગ્રતા, શાંતિ, સંયમ, તપ અને આત્મશુધ્ધિ પૂર્વક તીર્થયાત્રા કરવામાં આવે તો પ્રત્યેક યાત્રી માટે પ્રેરક બને અને જન્મજન્માંતરના ભ્રમણનો અંત આણનાર બની જાય.

ખમીરવંતા કચ્છ મંડલના અનોખા વાગડ પંથકમાં ધર્મભાવનાના ઓજસ્ પાથરનાર અતિભવ્ય અને પ્રાચીન એવા શ્રી કટારીયાજી જૈન તીર્થના રોમાંચક અને હ્રદયદ્રાવક ભૂતકાળ તરફ એક નજર કરીએ…

કચ્છના શૂરવીર રાજવી લાખા ફ્લાણીના રાજકાળ પૂર્વે અહીં આનંદપુર નામનું એક વિશાળ – સમૃધ્ધ શહેર હતું. જેમાં આજના કટારીયા અને વાંઢીયા બંને ગામ સમાયેલા છે. દેશના સૌથી ભયાનક દુષ્કાળ સમયે દરેક રાજ્યના લોકોને પુરતું અનાજ વિ. પુરું પાડી જીવનદાન દઈ ઈતિહાસના સુવર્ણપૃષ્ઠો પર દાનેશ્વરીની કીર્તિ પ્રાપ્ત કરનાર, જગતપાલક, જૈન શ્રેષ્ઠીવર્ય શ્રી જગડુશાના ભવ્ય પ્રસાદો આ નગરમાં હતા. શહેરમાં અનેક કરોડાધિપતિઓની ગગનચુંબી હવેલીઓ હતી. સુખ અને સમૃધ્ધિથી સોહામણું આ શહેર પણ કાળચક્રની ઝાપટમાં આવી ગયું.

સંસ્કૃતિ, જ્ઞાન અને ઐશ્વર્યથી વિશ્વવિખ્યાત બનેલા ભારત વર્ષના પ્રારબ્ધ એનો ભૂતકાળ વિદેશીઓનાં સતત આક્રમણ – લૂંટફાટ – દેવસ્થાનો પર હીચકારા હુમલા અને નરસંહારથી ખરડાયેલો રહ્યો છે. જાહોજલાલીથી પ્રખ્યાત બનેલું આનંદપુર શહેર પણ ધર્મઝનુની મુસ્લીમ રાજાઓના ક્રૂર આક્રમણનો ભોગ બન્યું. હુમલાઓ થવા માંડયાં. દોલત લુંટવા આવેલા યવનોએ લુંટફાટની સાથે સાથે ભવ્ય ઈમારતોને, હિન્દુ અને જૈન મંદિરોને પણ નાશ કરવાના પ્રયત્નો કર્યા. સ્થાનીક પ્રજાજનોનો મોટો ભાગ જીવ બચાવવા ત્યાંથી નાશી છૂટયો. આનંદપુર શહેરના બે ભાગ પડી ગયાં. કટારીયા અને વાંઢીયા બંને ગામોનાં નામ પાછળ પણ રસપ્રદ ઈતિહાસ છે.

આનંદપુરના ઉત્તરભાગમાં એક મસ્તફકીર બાવાજી રહેતા હતા. જે ઘેટાં – બકરાં પાળવાનો ધંધો કરતા. પોતાના પશુઓને રાખવા માટે એણે એક વિશાળ વાડો ઉભો કર્યો હતો. વાગડમાં આવા વાડાને “વોઢ” કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આનંદપુ શહેર ઉપર શત્રુઓ ચડી આવ્યા અને લડાઈ થઈ ત્યારે રાજા બેભાન થઈ ઢળી પડયો, આ સમયે બાવાજીએ ઉત્તરવિસ્તારમાં અત્યંત બહાદુરીથી સામનો કરી શત્રુઓને તોબા તોબા પોકરાવ્યા. પણ પછી બાવાજી ઘાયલ થઈને પડયા. અને શત્રુઓ આનંદપુરને લુટીને નાઠા “વોઢ” વાળી જે જગ્યા પર બાવાજીનું વીરતાભર્યું લોહી છંટાયુ હતું. ત્યાં ફરીથી જે ગામ વસ્યું એનું નામ “વાંઢીયા” પડયું.

આનંપુરના દક્ષિણભાગમાં જ્યારે શત્રુઓએ હુમલો કર્યો અને લડાઈ ચાલી રહી હતી, ત્યારે સિંહાણ જેવી એક ક્ષત્રિયાણી હાથમાં ખુલ્લી કટારી લઈને ખુલ્લા કેશે રણમેદાનમાં કુદી પડી, હુમલાખોરોએ આ સ્ત્રીના પતિને મારી નાખ્યો હતો. પતિના મૃત્યુનું વેર લેવા હત્યારા એવા સેનાપતિને એ શોધી રહી હતી, આખરે એ વીરાંગનાએ પતિના હત્યારાને ઓળખી લીધો, ઘોડેસ્વાર એવા એ સેના પતિને નીચે પછાડી એની છાતી પર એ ચડી બેઠી, એક હાથ જેટલી લાંબી અને તિક્ષણ કટારી સેનાપતિની છાતીમાં હુલાવી દીધી. શત્રુની સાથે ઘાયલ થયેલી એ બહાદુર ક્ષત્રિયાણી પણ વિરગતિને પામી, આનંદપુરમાં સ્મશાનવત્ શાંતિ ફેલાઈ ગઈ. કટારીથી કરેલ શૌર્યની યાદમાં આ ગામનું નામ “કટારીયા” પડયું. એ બહાદુર યાદમાં ગામ બહાર ખાંભી બંધાઈ.

આવી વિષમ પરિસ્થિતિમાં અહીંના ભવ્ય જિનાલય ખંડિત થતાં એમાં બીરાજમાન, ચરમ શાસનપતિ, તરણતારણહાર, શ્રી મહાવીર સ્વામી જે મોગલ બાદશાહ અકબરના પ્રતિબોધક જગતગુરુ શ્રીમાન્ હીરવિજયસૂરીશ્વરજી મહારાજશ્રીના પ્રસિધ્ધ શ્રી વિજય સિંહસૂરીશ્વરજી મહારાજન વરદ હસ્તે સત્તરમાં સૈકામાં વિ.સ. ૧૬૪૧માં પ્રતિષ્ઠિત થયેલ, આ પ્રતિમાજીને સંવત્ ૧૮૭૫ની આસપાસ વાંઢીયા ગામના જિન મંદિરે સ્થાપિત કરાઈ. કટારીયા ગામના શેષ શ્રાવકોએ આ પરમાત્માને કટારીયા લાવી પુનઃ સ્થાપિત કરાવવાના અવારનવાર પ્રયત્નો કર્યા પણ એમની મનોકામના વર્ષો સુધી પૂર્ણ ન થઈ.

‘Archeological Servey of Western India’ પુરાતત્વ ખાતાની મોજણીને આધારે મળતી માહિતી અનુસાર આજે પણ વાંઢીયા અને કટારીયા વચ્ચેના માર્ગોમાં ખોદકામ કરતાં ભવ્ય ઈમારતોના ભગ્ન અવશેષો, બાવન જિનાલયના અવશેષો, દેવકુલિકાઓના પાયા, કોતરણીવાળા નાના મોટા પથ્થરો વગેરે મળી આવે છે. અવશેષો પરથી પ્રતીત થાય છે કે એ સમયે ભવ્ય જિનાલય લગભગ ૫૦ ફૂટના ઘેરાવામા હશે.

વિક્રમ સંવત ૧૯૭૭ની સાલમાં પૂ. મુનિરાજ શ્રી કનકવિજયજી મહારાજ વાંઢીયામાં ચાતુર્માસ રહ્યા હતા. તે દરમિયાન તેમને કટારિયા જવાની કોઈ અગમ્ય અંતરસ્ફુરણા થઈ. તેમણે કટારીયાની મુલાકાત લીધી. કોઈ દેવી પ્રેરણાથી એમના હ્રદયમાં આ પ્રાચીન અને ભવ્ય તીર્થનો જીર્ણોધ્ધાર કરવાનો સંકેત થયો. સંઘના ભાઈઓનો આનંદસભર સહકાર મળ્યો. અને જિર્ણોધ્ધારનું કાર્ય શરૂ કર્યું.

સં. ૧૯૭૮ની સાલમાં પૂજ્ય મુનિરાજ શ્રી કનકવિજયજી મ.સા. શ્રી સંઘ સાથે પરમાત્માને લેવા વાંઢીયા પધાર્યા. શાસ્ત્રોકતવિધિ કર્યા બાદ પરમાત્માને ઉત્થાપન કરવા માટે જ્યાં હાથ અડાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યાં ત્રણ લોકનાં નાથ, કરૂણા સાગર, અમીઝરતી દ્રષ્ટિવાળા, ૩૫ ઈંચના શ્વેત પાષાણના શ્રી મહાવીર સ્વામી ભગવાન જમીનથી અધ્ધર થઈ ગયાં. પ્રાચીન તીર્થમાં પોતાના મૂળ સ્થાને પહોંચવા જાણે તત્પર હોય – ઉતાવળા હોય એમ ફુલોના ગુચ્છાની જેમ વજનમાં સાવ હળવા બની હાથોમાં ઉંચકાઈ ગયા. આ દ્રશ્ય જોઈ સર્વ આશ્ર્વર્ય પામી ગયા. આંખોમાં હર્ષન આંસુ છલકાવા માંડયા, સંઘ નાચી ઉઠયો. પૂજય ગુરુભગવંતે આ જોઈ ઘોષણા કરી કે આવા હાજરાહજુર પરત્માનું સાનિધ્ય સર્વ માટે મંગલકારી સાબિત થશે. ત્યારબાદ ખૂબ જ ધામધૂમ અને અપૂર્વ હર્ષોલ્લાસ સાથેફ આ પરત્માની શ્રી કટારીયા તીર્થમાં અક્ષય તૃતીયાના શુભ દિવસે પુનઃ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી. માલીયાના ઠાકોર સાહેબ શ્રી તથા શેઠ શ્રી અમૃતલાલ જાદવજીના સહકારથી આ પ્રસંગ યાદગાર બન્યો.

વધારે વાંચો
હોમ    |    ઈતિહાસ    |    સંપર્ક
શ્રી કટારિઆજી મહાતીર્થ
વલ્લભપુર – કટારીયા, તા.ભચાઉ-કચ્છ. ફોન નં. 09979409968


Concept & Design by PR Consultancy